علت سکته مغزی در سالمندان چیست؟ سکته مغزی که به عنوان حوادث عروق مغزی (CVAs) نیز شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که جریان خون به مغز مختل و منجر به آسیب بالقوه به سلول های مغز میشود. در این متن، به بررسی دلایل سکته مغزی در افراد سالمند علائم و روشهای درمان توضیحات لازم را بیان میکنیم.
علت سکته مغزی در سالمندان چیست؟
دلایل سکته مغزی در افراد سالمند را میتوان به عوامل مختلفی از جمله نسبت داد:
1. آترواسکلروز: تجمع رسوبات چربی (پلاک) در شریانها که منجر به باریک شدن آنها و کاهش جریان خون به مغز میشود.
2. فشار خون بالا: افزایش مزمن فشار خون میتواند به رگهای خونی آسیب برساند و خطر سکته را افزایش دهد.
3. بیماریهای قلبی عروقی: شرایطی مانند بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی و فیبریلاسیون دهلیزی میتواند خطر تشکیل لختههای خون در قلب و متعاقبا رفتن به مغز را افزایش دهد و باعث سکته ایسکمیک شود.
در سکته ایسکمیک، عروق خونی که خون را به مغز منتقل میکنند، به دلیل برخی عوامل از جمله لخته شدن یا ترشح پلاکهای چربی در دیواره عروق، به صورت جزئی یا کامل بسته میشوند. این مسدودیت باعث میشود که قسمتی از مغز که به خون رسانی شده توسط این عروق مسدود شده است، از اکسیژن و مواد غذایی لازم برای سلولهای مغزی محروم شود. اگر عروق خونی بیش از چند دقیقه مسدود شود، سلولهای مغزی ممکن است دچار آسیب دائمی شوند یا حتی بمیرند.
4. دیابت: دیابت کنترل نشده میتواند به رگهای خونی آسیب برساند و احتمال سکته را افزایش دهد.
5. هیپرلیپیدمی: سطوح بالای کلسترول و تری گلیسیرید در خون میتواند به ایجاد آترواسکلروز کمک کند و خطر سکته را افزایش دهد.
6. سیگار کشیدن: سیگار یک عامل خطر مهم در بروز سکته مغزی است زیرا به عروق خونی آسیب میرساند و باعث تشکیل لختههای خون میشود.
7. تغییرات مرتبط با افزایش سن: روند طبیعی پیری میتواند منجر به تغییراتی در رگهای خونی شود و آنها را در معرض آسیب و انسداد قرار دهد.
بیشتر بخوانید: اختلال گفتار و تکلم در سالمندان
علائم سکته مغزی در سالمندان
علائم سکته مغزی بسته به ناحیه آسیب دیده مغز میتواند متفاوت باشد. علائم و نشانههای رایج عبارتند از:
1. ضعف یا بیحسی ناگهانی به ویژه در یک طرف بدن، مانند صورت، بازو یا پا.
2. مشکل در صحبت کردن
3. سردرگمی یا مشکل در هماهنگی و تعادل.
4. سردرد شدید که اغلب به عنوان بدترین سردرد زندگی توصیف میشود.
5. مشکلات بینایی مانند تاری یا دوبینی.
6. سرگیجه یا از دست دادن هوشیاری.
توجه به این نکته ضروری است که این علائم معمولا به طور ناگهانی و بدون هشدار ظاهر میشوند.
بیشتر بخوانید: روانپریشی در سالمندان
درمان سکته مغزی در سالمندان
هدف درمان سکته مغزی بازگرداندن جریان خون به ناحیه آسیب دیده مغز، به حداقل رساندن آسیب مغزی و جلوگیری از سکتههای بعدی است. برای درمان سکته مغزی از روشهای زیر استفاده میشود:
1. داروی حل کننده لخته: در مورد سکته مغزی ایسکمیک، تجویز داروهای ترومبولیتیک مانند فعال کننده پلاسمینوژن بافتی (tPA)، در یک بازه زمانی خاص میتواند به تخریب لخته و بازگرداندن جریان خون کمک کنند.
2. حذف مکانیکی لخته: برای موارد خاصی از سکته مغزی ایسکمیک، از روشی به نام ترومبکتومی مکانیکی استفاده میشود. این شامل استفاده از یک کاتتر برای برداشتن فیزیکی لخته از رگ خونی مسدود شده است.
3. مراقبتهای حمایتی: این مراقبتها شامل کنترل فشار خون، کنترل سطح قند خون و دیگر مراقبتهای پزشکی برای تثبیت وضعیت بیمار است.
4. توانبخشی: پس از مرحله حاد، اغلب نیاز به توانبخشی است تا عملکردهای از دست رفته برگردند. فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتار درمانی و سایر مداخلات توانبخشی میتوانند به بهبود تحرک، قدرت، هماهنگی و تواناییهای گفتاری کمک کنند.
5.جراحی نقش مهمی در پیشگیری از سکته مغزی، درمان سکتههای مغزی حاد و ترمیم ناهنجاریهای عروق خونی در مغز و اطراف آن دارند.
- آنژیوپلاستی: آنژیوپلاستی روشی است که برای باز کردن عروق خونی باریک یا مسدود شده کاربرد دارد. در طول عمل، یک کاتتر با یک بالون تخلیه شده در رگ خونی آسیب دیده قرار داده میشود. سپس بالون باد می شود تا رگ گشاد شود و جریان خون بهبود یابد. در برخی موارد، ممکن است یک استنت (یک لوله توری کوچک) در طول آنژیوپلاستی قرار داده شود تا به باز نگه داشتن رگ خونی کمک کند.
- استنتگذاری: استنتگذاری اغلب همراه با آنژیوپلاستی انجام میشود.
- اندارترکتومی کاروتید: اندارترکتومی کاروتید، روش جراحی است که به طور خاص شریانهای کاروتید را هدف قرار میدهد که رگهای خونی اصلی، خونرسانی به مغز هستند. این شامل حذف تجمع پلاک یا رسوبات چربی (آترواسکلروز) از شریان کاروتید برای بهبود جریان خون و کاهش خطر سکته است. جراح با ایجاد برش در ناحیه گردن، به شریان آسیب دیده دسترسی مییابد و پلاک را از بین میبرد و در نتیجه جریان خون طبیعی به مغز بر میگردد.
بیشتر بخوانید: فشار خون بالا در سالمندان
پیشگیری از سکته مغزی در افراد سالمند
پیشگیری از سکته مغزی در سالمندان شامل استراتژیهای مختلف و اصلاح سبک زندگی با هدف کاهش عوامل خطر مرتبط با سکته است.
1. کنترل فشار خون: فشار خون بالا یک عامل خطر مهم در بروز سکته مغزی است. کنترل فشار خون از طریق داشتن یک رژیم غذایی سالم (کم سدیم و غنی از میوهها، سبزیجات و غلات کامل)، ورزش منظم، و مصرف داروهای تجویز شده توسط متخصص، میتواند تا حد زیادی خطر سکته را کاهش دهد.
2. کنترل دیابت: افراد مسن مبتلا به دیابت در معرض افزایش خطر سکته مغزی هستند. کنترل موثر سطح قند خون از طریق داروی مناسب، نظارت منظم، رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم برای کاهش خطر سکته بسیار مهم است.
3. فعالیت بدنی منظم: داشتن فعالیت بدنی منظم و ورزش تاثیر خوبی در پیشگیری از سکته داشته باشد. این کار به حفظ وزن سالم، کاهش فشار خون، بهبود سطح کلسترول و افزایش سلامت کلی قلب و عروق کمک می کند.
4. ترک سیگار: سیگار خطر سکته مغزی را افزایش میدهد. تشویق افراد مسن به ترک سیگار و ارائه حمایت از طریق مشاوره، داروها و برنامههای ترک میتواند تا حد زیادی خطر سکته مغزی را کاهش دهد.
5. محدود کردن مصرف الکل: مصرف بیش از حد الکل با افزایش خطر سکته مغزی مرتبط است.
6. بررسی منظم داروها با متخصص برای پیشگیری از سکته مغزی بسیار مهم است.
7. معاینات منظم: چکاپهای منظم اجازه میدهد تا عوامل خطر سکته مغزی را مدیریت کنند. این معاینات شامل نظارت بر فشار خون، سطح کلسترول، سطح قند خون و ارزیابی سلامت کلی قلب و عروق باشد.
8. رژیم غذایی سالم: مصرف یک رژیم غذایی متعادل و غنی از میوه ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین های بدون چربی، و چربی های اشباع شده، کلسترول و سدیم کم.
نتیجهگیری
سکته مغزی در سالمندان، موضوعی است که در این نوشته به بررسی آن پرداختیم. از جمله دلایل سکته مغزی فشار خون بالا، دیابت، بیماریهای قلبی و عروقی، سیگار کشیدن، بالا رفتن سن و… هستند. بعد از بیان علائم و روشهای درمان، به این موضوع اشاره کردیم که برای پیشگیری از بروز سکته بهتر است رژیم غذایی مناسبی داشت، فعالیت بدنی را به طور منظم انجام داد، از سیگار کشیدن پرهیز کرد، داروهای تجویز شده توسط پزشک را مصرف کرد و… .